پنجشنبه, ۳ مهر ۱۳۹۹
خانه / ورزش / مقالات ورزشی / نبايد هاى اخلاقى ورزشكاران از ديدگاه اسلام
نبايد هاى اخلاقى ورزشكاران
نبايد هاى اخلاقى ورزشكاران

نبايد هاى اخلاقى ورزشكاران از ديدگاه اسلام

نبايد هاى اخلاقى ورزشكاران از ديدگاه اسلام

1. تكبر: يكى از صفات بد يك ورزشكار تكبر است. تكبر مى تواند به واسطه عواملى نظير مقام، علم، ثروت و قدرت و… باشد. قدرت بدنى نيز مى تواند موجب تكبر بر مردم شود و انسان خود را بالاتر از آنها ببيند. تكبر باعث جدايى مردم از آدمى مى گردد و به تعبير امام على عليه السلام، آدم متكبر دوستى ندارد (تميمى آمدى، 1366، ج 2، ص 363). نيز مى فرمايد: «در شگفتم از شخص متكبر كه ديروز نطفه اى بوده و فرداهم مردارى است،پس تكبربراى چيست؟»(همان).

2. خشونت: يكى از پديده هاى زشتى كه در دوران اخير در ورزش شاهد آن مى باشيم، پديده خشونت و آشوب در ورزش است. چه بسا افرادى كه به خاطر خشونت، جان خود را از دست داده يا دچار آسيب جدى شده اند و يا امكانات زيادى در هنگام خشونت از بين رفته است. براى مثال، مى توان به حادثه خشونت بار در حين مسابقه فوتبال بين آرژانتين و پرو در ورزشگاه ليما اشاره كرد كه به كشته شدن 318 نفر انجاميد. در سال 1969 جنگى ميان هندوراس و السالوادور درگرفت كه به «جنگ فوتبال» مشهور شد (انورالخولى، 1381، ص 82 و 252ـ254).

خشونت و پرخاشگرى فقط انسان را هدف قرار نداده، بلكه اماكن و اموال باشگاه ها را نيز مورد هدف قرار داده است. زمين بازى، دروازه ها، صندلى هاى اتوبوس و… از جمله وسايلى هستند كه در خشونت مورد تخريب قرار مى گيرند (ويليامز و دانتيك، 1379، ص 82).

خشم باعث زوال عقل مى گردد و موجب مى شود انسان تصميم درستى را اتخاذ ننمايد. از امام صادق عليه السلام نقل شده است: خشم قلب شخص حكيم را تباه مى كند. كسى كه مالك خشم خود نباشد، مالك عقل خود نيست (حرّعاملى، 1414ق، ج 13، ص 343).

از امام على عليه السلام نقل شده است: خشم، كينه هاى پنهان را برانگيزد. خشم، خردمندان را فاسد كند و از راه راست و درست دور گرداند (تميمى آمدى، 1366، ج 2، ص 243). چنان كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله بيان مى فرمايد: «نيرومندى به كشتى گرفتن نيست؛ نيرومند كسى است كه هنگام خشم، خويشتن دار است» (نهج الفصاحه، 1337، ص 245). بنابراين، يكى ديگر از صفات لازم يك ورزشكار، توانايى بر مهار خشم خود است. با توجه به اينكه عوامل تحريك كننده خشم و غضب در ورزش بسيارند و رقيب يا حاميان و طرف داران رقيب براى اينكه فرد توان تصميم گيرى درست را نداشته باشد درصدد انجام اعمالى برمى آيند، ورزشكار بايد بر خود مسلط باشد.

3. كينه ورزى: از پيامبر صلى الله عليه و آله نقل شده كه كينه و حسد، اعمال خوب را مى خورد، چنان كه آتش هيزم را مى خورد (همان، ص 548).

ورزشكاران بايد داراى روحيه اى باشند كه وقتى مسابقه پايان يافت، رقابت را تبديل به رفاقت و دوستى نمايند. اين حركت، الگويى براى طرف داران دو رقيب مى گردد. ولى اگر بعد از رقابت، اختلاف و نزاع ادامه يابد، علاوه بر اينكه زندگى را بر ورزشكار تلخ مى نمايد، نزاع و دعواى آنها به طرف داران آنان نيز كشيده مى شود و آثار مخربى را به دنبال خواهد داشت.

4. پرهيز از غرور: يكى از صفات زشت در ورزشكار، مغرور شدن است. از ديدگاه قرآنى، همه نيروها و قوت ها از آنِ خداوند است: «أَنَّ الْقُوَّةَ لِلّهِ جَمِيعا» (بقره: 165). در اين صورت، جايى براى مغرور شدن نمى باشد. و چه بسا يكى از عوامل شكست ورزشكار، مغرور شدن است؛ چراكه در آن صورت توانايى رقيب و خصم را نايده مى انگارد و دچار شكست سختى مى گردد. چنان كه امام على عليه السلام مى فرمايد: «آفت نيرومندى، دشمن را ضعيف شمردن است» (تميمى آمدى، 1366، ص 347، ح 7997). اين مسئله در رويدادهاى جنگى نيز اتفاق افتاده است؛ مانند جنگ احد كه وقتى مسلمانان مغرور شدند و قدرت دشمن را ناديده گرفتند، دچار شكستى سخت شدند.

انسان ورزشكار بايد بداند اين قدرت دايمى نيست و هر آن امكان دارد با يك حادثه از او سلب شود. يك بيمارى، حادثه اى همچون تصادف، بالا رفتن سن و ده ها عامل ديگر، مى توانند از فردى قوى و نيرومند، شخصى ضعيف و درمانده بسازند؛ بنابراين، نبايد به قدرت جسمانى مغرور شد. خداوند متعال در قرآن كريم، موارد متعددى از ضعف پس از قدرت را گوشزد مى فرمايد؛ مانند جريان قوم عاد كه قرآن چنين مى فرمايد: «اما قوم عاد به ناحق در زمين تكبر ورزيدند و گفتند: چه كسى از ما نيرومندتر است؟ آيا آنها نمى دانستند خداوندى كه آنها را آفريده، از آنها قوى تر است؟ آنها [به خاطر اين پندار] پيوسته آيات ما را انكار مى كردند.»

«أَوَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَكَانُوا أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُعْجِزَهُ مِن شَيْءٍ فِي السَّمَاوَاتِ وَلَا فِي الْأَرْضِ إِنَّهُ كَانَ عَلِيما قَدِيرا» (فاطر: 44)؛ آيا آنها سير در زمين نكردند تا ببينند عاقبت كسانى كه پيش از آنها بودند، چگونه شد؟ همانا از اينان قوى تر [و پرقدرت تر] بودند، نه چيزى در آسمان، و نه چيزى در زمين، خدا را درمانده نكرده است؛ چراكه او همواره دانا و تواناست.

اميرالمؤمنين على عليه السلام در سرزنش غرور مى فرمايد: «كسى كه به نفس خويش مغرور گردد، او را به هلاكت و نابودى تسليم مى كند» (همان، ج 2، ص 239).

5. دوپينگ: يكى اعمالى كه رقابت عادلانه را برهم مى زند دوپينگ است. «دوپينگ» عبارت است از مصرف يا تجويز مواد خارجى و يا مواد فيزيولوژى خود بدن به مقدار غيرعادى و يا استعمال غيرطبيعى، توسط ورزشكاران به منظور به دست آوردن كارايى و توانايى بيش از اندازه در مسابقات و رقابت هاى ورزشى (كاشف و شيدايى، 1389، ص 114).

اهداف ورزشكاران از استفاده مواد دوپينگى عبارتند از: بهبود عملكرد و افزايش كارايى ورزشى، اجراى سريع، بهتر و قوى تر فنون ورزشى، توانايى اجراى نمايش بهتر و زيباتر حركات، طولانى تر كردن استقامت و تحمل بدن، تسكين بعضى از دردها و كاهش خستگى ها، بازگشت سريع به حالت اوليه، و كاهش استرس و اضطراب ورزشى.

داروها و مواد نيروزا باعث تسريع در واكنش هاى تحريكى بدن مى شوند و شرايط برترى ناعادلانه ورزشكاران خاطى و دوپينگى را فراهم مى سازد (همان، ص 14،82 و 128).

امروزه ما شاهد اين واقعيت تلخ و ناگواريم و مصرف داروها و مواد غيرمجاز و محرك در رشته هاى مختلف ورزشى روزبه روز بيشتر مى شود. دوپينگ علاوه بر نقشى كه در بر هم زدن شرايط عادلانه مسابقه و نابرابر كردن مسابقات ايفا مى كند، ضررهاى ديگرى نيز دارد. تعداد زيادى از اين مواد، منجر به اعتياد ورزشكاران مى شود و موجبات تباهى و معضلات اخلاقى آنها را فراهم مى آورد. مواد دوپينگى آثار زيان بارى نيز به روان افراد دارند؛ مانند افسردگى و پرخاشگرى، هيجان بيش از اندازه، خشونت، بى خوابى و بى ثباتى عاطفى. از لحاظ عوارض جسمانى نيز عوارض قلبى و عروقى و اختلالات كبدى، كاهش تعداد اسپرم و عقيمى و ناتوانى جنسى در مردان و اختلال در قاعدگى زنان و بروز صفات مردانه در زنان و… را در پى دارد (همان، ص 114؛ آفرينش خاكى و صانعى، 1388، ص 112).

مصرف مواد نيروزا رقابت منصفانه را برهم مى زند و آن را تبديل به بى عدالتى مى نمايد. اين بى عدالتى از ديدگاه اخلاق اسلامى قابل قبول نمى باشد؛ چراكه هر ورزشكارى كه پا در عرصه ورزش مى گذارد تعهد مى دهد به قوانين حاكم بر ورزش احترام گذاشته و از آنها تخطى نكند. بنابراين، استفاده از مواد نيروزا نقض تعهد اخلاقى ورزشكار مى باشد. از ديد اسلام، وفاى به عهد امرى لازم و ضرورى مى باشد. از سوى ديگر، ضررهاى قابل توجهى را متوجه مصرف كننده مى كند كه از ديدگاه اسلام، «كل مضر حرام»؛ هر چيزى كه ضرر دارد حرام است (مجلسى، 1403ق، ج 103، ص 280).

جاى شك نيست كه تعليمات اسلام بر اساس حفظ و رشد و سلامت بدن است. علت حرمت بسيارى از اين امور مضر بودن آنها براى بدن است. يكى از مسلمات فقه اين است كه بسيارى از اين امور به اين دليل تحريم شده اند كه براى جسم ضرر دارند. بنابراين، چيزى كه زيانش قطعى باشد از نظر اسلام حرام است (مطهرى، 1368، ص267و268)وازلحاظ اخلاقى نادرست.

6. نژادپرستى در ورزش: يكى از مسائلى كه در ورزش شاهد آن بوده ايم حركت ها يا تبليغ نژادپرستى است. يان پدر ژيمناستيك آلمان، از ورزش به عنوان تبليغات و شعارهاى ملى آلمان بهره بردارى كرده و در پى او، هيتلر براى اثبات نظريه «برترى نژادى نازى» از آن سود برد (كيهان ورزشى، ش 858، ص 10). گوبلز وزير تبليغات هيتلر، در جريان المپيك 1936 اعلام كرد: مردم نبايد اشتباه كنند و تصور نمايند كه منظور ما از برگزارى بازى هاى المپيك صرفا ورزش است، بلكه ما مى خواهيم از اين فرصت استفاده كرده و برترى نژاد ژرمن به جهانيان را يك بار ديگر ثابت كنيم (شفيعى سروستانى، 1386، ص 97).

از ديدگاه اسلام، هيچ كدام از خصلت هاى نژادى دليل برترى انسان يا يك قوم نمى شود و همه افراد مخلوق خداوندند و داراى كرامت و شرافت انسانى مشترك مى باشند. تنها چيزى كه باعث برترى انسان در نزد خداوند مى شود تقواى الهى است؛ چنان كه قرآن مى فرمايد: «إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ» (حجرات: 13).

7. فحاشى: يكى از رذايل اخلاقى و نابهنجارى هاى اجتماعى كه در جامعه بسيار رواج يافته و به صورت پديده اى در همه جا حتى در ميان كودكان و نوجوانان بروز پيدا كرده است، و ورزش ما نيز از آن در امان نمانده، مسئله دشنام و ناسزا با واژگان و الفاظ ركيك و زشت است. يكى از صفاتى كه يك ورزشكار يا دوست دار ورزش بايد كنار گذارند فحاشى و بددهنى است. اين صفت بداخلاقى از هر كسى سر زند بد است، اما از كسانى كه به عنوان الگوى ديگران مطرح مى شوند زشت تر است. متأسفانه جامعه ورزشى ما هر از چند گاهى شاهد چنين رذيله اخلاقى مى باشد و با حواشى كه صورت مى گيرد و انعكاس رسانه اى كه پيدا مى كند آثار بدى در سطح جامعه به همراه مى آورد.

اميرالمؤمنين على عليه السلام به جمعى از يارانش كه پيروان معاويه را در ايام جنگ صفين دشنام مى دادند مى فرمايد: «من خوش ندارم كه شما فحاش باشيد. اگر شما به جاى دشنام، اعمال آنها را برشمريد و حالات آنها را متذكر شويد (و روى اعمالشان تجزيه و تحليل نماييد) به حق و راستى نزديک تر و براى اتمام حجت بهتر است» (نهج البلاغه، 1412ق، ص 323).

8. تبانى در ورزش: يكى ديگر از نبايدهاى اخلاقى، تبانى در ورزش است. تبانى در ورزش يعنى دو رقيب يا دو تيم با هم سازش كنند و كنار بيايند تا به هدفى كه خارج از قانون و خارج از حق است، برسند. در تبانى، تيم يا رقيبى كه شانسى براى صعود به مرحله بعد ندارد، از توانايى خود مى كاهد تا حريفش بتواند در بين رقيبان ديگر صعود نمايد. تبانى ريشه در دنياطلبى و حب نفس دارد و از ايمان و صداقت و عدالت به دور است. تبانى يك نوع نفاق و خيانت است. اين امر از مؤمن سر نمى زند؛ چنان كه پيامبر صلى الله عليه و آله مى فرمايد: «تبانى باعث از بين رفتن رقابت سالم مى گردد و عدالت در ورزش و رقابت را از بين مى برد و از نظر اخلاقى كارى زشت به شمار مى رود» (ابن شعبه حرانى، 1363، ص 55).

حتما ببینید

مدریچ

لوکا مودریچ از مادرید می رود

لوکا مودریچ از مادرید می رود نام لوکا مودریچ در سال های اخیر همیشه در …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *