یکشنبه, ۶ مهر ۱۳۹۹
خانه / ورزش / مقالات ورزشی / ويژگى هاى یک ورزشكار مسلمان
ويژگى هاى یک ورزشكار مسلمان
ويژگى هاى یک ورزشكار مسلمان

ويژگى هاى یک ورزشكار مسلمان

ويژگى هاى یک ورزشكار مسلمان

از ديرباز ورزش قهرمانى ما همراه اخلاق و معنويت بوده است. پهلوانان هنگامى كه وارد گود مى شدند، ابتدا زمين را مى بوسيدند و يك دور در گود مى زدند، سپس به طرف حرم امام رضا عليه السلام مى ايستادند و به امام سلام مى دادند. اگر سيدى در جمع بود، حتى دورتر از حلقه جمعيت، مى رفتند و سرش را مى بوسيدند و بعد كشتى شروع مى شد.

پهلوان با وضو وارد گود مى شد و از طرف رو به قبله پا در خاك گود مى گذاشت. چشم بر حرام و ناموس ديگران مى بست. احترام پيشكسوتان و سالخورده اى كه خاك گود خورده بود، واجب بود و پهلوان جوان، هميشه دست بوس آنها بود. مردم پهلوان را چشم پاك و دست پاك مى دانستند. ازاين رو، در سفرهايى كه به درازا مى كشيد پول و ناموس خود را به پهلوانشان مى سپردند (محمديان، 1388، ص 36ـ50).

مسئله ولايت و پيروى از امام على عليه السلام در گفتار و عمل همواره مورد تأكيد پهلوانان بوده است. ازآن رو كه همواره در ورزش شاهد برخوردهاى زشت بوده ايم و اين حركت ها برخى اوقات جامعه را ملتهب نموده است و نيز به دليل آنكه ورزشكاران همواره الگوى ديگران قرار مى گيرند، لازم است در اينجا به بررسى اخلاقى و ويژگى هاى ورزشكار مسلمان بپردازيم. براى اين منظور، در ابتدا بايدهاى اخلاقى و در ادامه نبايدهاى اخلاقى را مورد بررسى قرار مى دهيم.

بايدهاى اخلاقى

1. ايمان: اولين و مهم ترين ويژگى يك ورزشكار ايمان و تقواست؛ همان ملاكى كه انسانى بر انسان هاى ديگر مورد برترى قرار مى گيرد و با اين ويژگى، انسان در نزد خداوند گرامى داشته مى شود. چنان كه قرآن كريم مى فرمايد: «إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ» (حجرات: 13). در صورت داشتن اين ويژگى، آن وقت قوى بودن يك مزيت خوب خواهد بود. قوى بودن به تنهايى مطلوبيت ذاتى ندارد و آن وقت مطلوبيت پيدا مى كند كه با صفت ايمان و تقوا همراه گردد. در آن صورت، منشأ آثار مثبتى خواهد بود كه از آن جمله مى توان به دفاع از دين و كيان مسلمانان و توانى بيشتر براى عبادت و خدمت به خلق اشاره كرد.

آنچه اسلام مى خواهد و مطلوب آن است، دو قدرت است. يكى، قدرت روحى آدمى و ديگرى، قدرت جسمانى. اگر اين دو قدرت توأم با هم باشند ثمربخش خواهند بود و قدرت فرد در انجام امور مضاعف مى گردد. امام خمينى قدس سره در بيان وظايف ورزشكاران چنين مى فرمايد: «ورزشكاران دو وظيفه دارند: يكى ورزش جسمانى براى قوه پيدا كردن و قدرت پيدا كردن… و يكى هم پرورش روحانى كه اگر پرورش روحانى در انسان پيدا شود، آن وقت قدرت جسمانى اش مضاعف مى شود» (امام خمينى، بى تا، ج 18، ص 151).

2. علم و معرفت: يكى ديگر از بايدهاى اخلاقى، همراهى قدرت و قوت با علم و معرفت است. وقتى طالوت به حكومت و فرمان روايى انتخاب گرديد، عده اى با چنين انتخابى مخالفت ورزيدند و گفتند: او داراى ثروت نمى باشد. گويا آنها يكى از شرايط تصدى حكومت را داشتن ثروت و مكنت مالى مى دانستند. خداوند به اعتراض آنها چنين پاسخ مى دهد: «قَالَ إِنَّ اللّهَ اصْطَفَاهُ عَلَيْكُمْ وَزَادَهُ بَسْطَةً فِي الْعِلْمِ وَالْجِسْمِ» (بقره: 247)؛ خدا او را بر شما برگزيده، و او را در علم و (قدرت) جسم، وسعت بخشيده است.

علّامه طباطبائى در تفسير الميزان در ذيل آيه فوق مى فرمايد: «غرض از تشكيل ملك و حكومت اين است كه صاحب حكومت امور جامعه را طورى تدبير كند كه هر فردى از افراد جامعه به كمال لايق خود برسد، و كسى و چيزى مانع پيشرفتش نگردد، و براى چنين حكومتى، داشتن دو سرمايه لازم است: يكى، علم به تمامى مصالح حيات جامعه و مفاسد آن، و دوم، داشتن قدرت جسمى بر اجراى آنچه كه صلاح جامعه مى داند، و اين دو در طالوت هست. اما مسئله پول دارى، اگر كسى آن را هم دخيل در اين مسئله بداند، و از اركان اين كار بشمارد، از جهل و بى خبرى است» (طباطبائى، 1417ق، ج 2، ص 436).

یک ورزشكار بايد علاوه بر قدرت جسمانى، داراى دانش و معرفت نيز باشد تا چنين احساس نشود كه اغلب قهرمانان ورزشى درس و بحث و مباحث علمى را كنار گذاشته اند؛ مسئله اى كه متأسفانه امروزه به چشم مى خورد. مسلما داشتن معرفت و علم روى اخلاق آدمى تأثير دارد. برخى از رفتارهاى غيراخلاقى در ورزش به نداشتن تحصيلات كافى فرد برمى گردد. اگر بخواهيم شاهد تحول اخلاقى در امر ورزش باشيم، داشتن علم و بينش شرط لازم در اين تحول اخلاقى است.

3. توكل بر خداوند: يكى از صفات اخلاقى كه يك ورزشكار بايد داشته باشد، توكل بر خداست. توكل از ماده وكالت و به معناى سپردن كارها به ديگرى است. راغب اصفهانى در مفردات چنين بيان مى كند: «التوكيل ان تعتعد على غيرك وتجعله نائبا عنك» (راغب اصفهانى، بى تا، ص 663)؛ انسان وقتى با مشكلى مواجه مى شود و احساس مى كند به تنهايى نمى تواند آن مشكل را حل نمايد، وكيل مى گيرد.

ازآن رو كه انسان در زندگى با مشكلاتى روبه روست و با توجه به ضعف ها و محدوديت ها توانايى انجام آنها را ندارد، براى جبران اين نقص، در عين استفاده از عوامل طبيعى و اسباب مادى، بايد بر قدرت بى پايان الهى توكل نمايد. از آثار توكل، ايجاد اعتماد به نفس است. كسى كه بر خداوند توكل مى كند ـ خدايى كه همه جا هست و بر هر كارى تواناست ـ چنين پشتوانه و تكيه گاهى باعث دلگرى آدمى و اعتماد به نفس مى شود (شجاعى، 1383، ص 85).

ورزشكار باايمان علاوه بر تمرين و آماده كردن خود براى مسابقه، بايد بر خداوند توكل نمايد. امام باقر عليه السلام مى فرمايد: «كسى كه به خدا توكل كند مغلوب نمى شود و كسى كه بر دامن لطفش چنگ زند، شكست نمى خورد» (محمدى رى شهرى، 1416ق، ج 10، ص 681). پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مى فرمايد: «كسى كه دوست دارد قوى ترين مردم باشد، بايد بر خدا توكل نمايد» (همان).

4. گرفتن دست بيچارگان: يك ورزشكار علاوه بر اينكه به كسى زور نمى گويد، بايد همواره حامى مظلومان باشد و خود را مخاطب اين كلام مولى على عليه السلام بداند كه فرمود: «همواره دشمن ظالم وياورمظلوم باشيد»(نهج البلاغه،1412ق، ص 422). شكر نعمت قدرت، گرفتن حقِ مظلومان است.

امام سجاد عليه السلام در دعاى بيستم صحيفه، از خداوند چنين درخواست مى كند: «خداوندا، به روان محمد و آل محمد رحمت فرست، و دست مرا در مبارزه با ظلم و اجحاف، توانا گردان.» حضرت موسى در دعاى خود چنين بيان مى كند: «قَالَ رَبِّ بِمَا أَنْعَمْتَ عَلَيَّ فَلَنْ أَكُونَ ظَهِيرا لِلْمُجْرِمِينَ» (قصص: 17)؛ يعنى: خدايا به پاس اين نعمت و نيرو كه با يك سيلى يكى از دشمنان را از پا درآوردم و به شكرانه آن تا زنده ام، پشتيبان مجرمان نخواهم شد، بلكه با اين نيرو همواره به مجاهدت و مبارزه ايشان برمى خيزم تا تو راضى گردى (طباطبائى، 1417ق، ج 26، ص 30).

5. فتوت و جوانمردى: شيخ شهاب الدين سهروردى فتوت و جوانمردى را داراى شش ركن ظاهرى (چشم و گوش پاك داشتن و اجتناب از رابطه نامشروع، لقمه حرام، غيبت و بهتان و دروغ، ضرب و جرح ديگران، و حرص و آز) و شش ركن باطنى (سخاوت و كرم، تواضع، عفو، پرهيز از منيت، هشيارى از مستى، و پرهيز از غرور) مى داند (موتاب، بى تا، ص 7).

يكى از بايدهاى اخلاقى ورزشكار، فتوت و جوانمردى است. تختى در مسابقات المپيك 1960 رم مدال نقره كسب كرد. وى در فينال اين مسابقات، با حريفى از تركيه به نام عصمت آتلى روبه رو شد. آتلى كه مى دانست حريف تختى نمى شود، در ابتداى مبارزه با وارد كردن ضربه سر به صورت او، باعث شد كه تختى در بقيه لحظات مبارزه گيج باشد و نتواند كارى از پيش ببرد. با اين حال، تختى به مبارزه ادامه داد و مدال نقره را گرفت (هفته نامه دنياى ورزش، 1370).

همچنين شبى كه تختى و كولايف با هم روبه رو شدند و تختى مشاهده كرد مربى كولايف دست هاى قهرمانش را به علت زخم شدن باندپيچى كرده است، در تمام مدتى كه با او سرشاخ بود به نقطه زخم او دست نزد تا باعث درد او نشود. در پايان مسابقه، كولايف دستش را به مربى خود نشان داد و به سوى تختى اشاره كرد و گفت كه او در تمام مدت مسابقه يك بار هم دستش را به دستم نزد، و بعد هم روى تختى را بوسيد و در برابر جوانمردى او سر تعظيم فرود آورد. به خاطر همين خصوصيات اخلاقى و روحى تختى، وى هميشه در دل مردم ايران جاى دارد و فقط به عنوان كشتى گير به او نمى نگرند (همان)، بلكه او به واسطه صفات اخلاقى كه داشت مردم را شيفته خود كرده بود.

6. تواضع ويژه در برابر پيشكسوتان و مربيان: اگرچه هر ورزشكارى بايد در برابر همه مردم متواضع باشد، اما تواضع در برابر پيشكسوتان و مربيان كه حق استادى به گردن فرد دارند از اهميت بيشترى برخوردار است. امام على عليه السلام خود را بنده كسى مى داند كه او را حرفى آموخته است و همچنين مى فرمايد: «در برابر كسى كه از او دانش فرا گرفته ايد متواضع باشيد» (تميمى آمدى، 1366، ص 249، ح 5145).

7. انضباط: نظم و انضباط در كار و اداره و سازمان امرى لازم است تا با ايجاد محيطى مناسب براى رسيدن به اهداف، فعاليت ها صورت گيرد. ورزش نيز از اين امر استثنا نيست. انضباط در ورزش با آموزش آغاز مى شود. اين امر مخصوص رشته اى خاص نيست، بلكه همه رشته ها را شامل مى گردد. استفاده از لباس مخصوص هر رشته، استفاده از مكان و زمان خاص براى آموزش و تمرين، فراگيرى قوانين و مقررات و عمل به آنها، و احترام به مربيان و پيشكسوتان مربوط به انضباط ورزش مى گردد.

نبود نظم در ورزش، موجب هرج و مرج مى گردد. كليه كاركنان، دست اندركاران، مربيان و سرپرستان، داوران و برگزاركنندگان مسابقات، ورزشكاران و تماشاگران و كسانى كه به نوعى در ورزش درگيرند، بايد از همان آغاز فعاليت با قوانين و مقررات آشنا شده و نسبت به دستورالعمل هاى انضباطى توجيه شوند و چارچوب فعاليت ها را فراگيرند (كاشف و شيدايى، 1389، ص 166ـ168).

به لحاظ اهميت نظم در ورزش سازمان هاى ورزش و كليه نهادهايى كه در امر ورزش فعاليت مى كنند، انضباط را زيربناى اصلى فعاليت ها مى دانند و براى رسيدن به آن، به وضع قوانين و مقررات بسيار دقيق حتى براى امور كوچك اقدام كرده اند (همان، ص 171ـ174). امروزه بيشتر باشگاه ها و مراكز آموزش ورزش مرامنامه و نظامنامه دارند كه چارچوب رفتارى و اخلاقى مربيان و ورزشكاران را مشخص مى نمايد.

تعامل با هم تيمى ها و مربيان، حضور منظم در تمرينات، رعايت وضع ظاهرى مناسب، رعايت ساعت خاموشى، رفتار مناسب در سفر، مهربانى و دلسوزى با ديگران، رعايت قوانين اجتماعى، و احترام به مسئولان و مربيان از جمله موارد نظم ذكر مى شود (همان، ص 169).

صدمه زدن به اموال، سرپيچى از مقررات، مصرف سيگار و مواد مخدر، برخورد ناشايست با دوستان و حريفان، دعوا و درگيرى، فحاشى و اهانت، سرقت و دزدى، تقلب و تخلف، دروغ و نيرنگ، سرزنش ديگران، وقت نشناسى، تنبلى و كم كارى و… از موارد بى نظمى محسوب مى گردد. هر ورزشكار باايمانى بايد اين كلام امام على عليه السلام را به خاطر بسپارد كه فرمودند: «شما را به تقواى الهى و نظم در كارها سفارش مى كنم.»

8. استفاده از تجربه ديگران: از جمله صفاتى كه يك ورزشكار بايد داشته باشد مشورت با ديگران براى استفاده از تجربيات آنهاست. تجربيات و نظريات ارزشمند مى تواند باعث موفقيت او گردد. چنان كه عدم مشورت و غرور و تكيه بر داشته خود مى تواند موجبات شكست او را فراهم نمايد.

9. داشتن روحيه گذشت و بخشش: ورزشكار در اوج قدرت و توانايى نبايد درصددانتقام جويى وآسيب رساندن به حريف برآيد. يكى از صفات اخلاقى كه ورزشكار را داراى سيرتى زيبا مى كند عفووبخشش درحال توانگرى و پيروزى است.

امام على عليه السلام مى فرمايد: «هرگاه بر دشمنت دست يافتى، پس بخشش و گذشت از او را شكر و سپاس (نعمت) توانايى بر او قرار ده» (نهج البلاغه، 1412ق، ص 471). از شفارش امام عليه السلام در برابر دشمن، عفو و گذشت است؛ پس به طريق اولى، در مقابل رقيب و حريف ورزشى بايد گذشت و عفو را پيشه ساخت. ورزشكار در برابر مردم نيز بايد چنين خصلتى داشته باشد.

10. داشتن روحيه دفاع از دين و سرزمين اسلامى: تأكيد اسلام بر برخى از ورزش ها مانند تيراندازى و اسب سوارى ما را به اين نتيجه مى رساند كه خود ورزش هدف نيست، بلكه ورزش وسيله اى مناسب براى كسب مهارت، و حفظ سلامتى افراد و آمادگى براى انجام وظايف مهم تر مانند دفاع از سرزمين اسلامى و محافظت از دين خدا و خدمت به خلق خداوند است. اين روحيه را بايد هر ورزشكار متعهد داشته باشد.

حتما ببینید

مدریچ

لوکا مودریچ از مادرید می رود

لوکا مودریچ از مادرید می رود نام لوکا مودریچ در سال های اخیر همیشه در …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *